Zaświadczenie a oświadczenie o dochodach – czym się różnią?

Przy ubieganiu się o kredyt lub pożyczkę, standardowym kryterium jest przedstawienie dokumentów potwierdzających dochody. W praktyce taka weryfikacja może różnić się, w zależności od tego, do kogo kierowany jest wniosek. Część instytucji wymagać będzie zaświadczenia, inne podmioty poproszą natomiast o oświadczenie. Wbrew pozorom, nie są to te same dokumenty. Zobaczmy, czym różni się zaświadczenie i oświadczenie o dochodach, a także w jakich sytuacjach najczęściej korzysta się z tych dokumentów. 

Czym jest zaświadczenie o dochodach?

Zaświadczenie o dochodach to dokument potwierdzający wysokość wynagrodzenia lub innych źródeł przychodu danej osoby, wystawiany przez uprawniony do tego podmiot. Wystawcą dokumentu najczęściej jest pracodawca, ale może to być również urząd skarbowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo inny organ, który dysponuje oficjalnymi danymi o naszych dochodach.

Taki dokument ma charakter formalny i oficjalny, wobec czego jego struktura jest jednolita. Całość musi zawierać określone elementy formalne, takie jak: dane osoby, której dotyczy, wskazanie okresu, którego obejmuje informacja, wysokość pensji brutto/netto, okres zatrudnienia, podpis oraz pieczęć wystawcy. Instytucja, która otrzymuje zaświadczenie, może mieć pewność że zawarte w nim informacje są zgodne ze stanem faktycznym. 

Oświadczenie o dochodach – co to takiego?

Oświadczenie o dochodach to dokument sporządzany samodzielnie przez osobę ubiegającą się o produkt finansowy lub świadczenie. Podobnie jak przy zaświadczeniu, celem tego dokumentu również jest wskazanie wysokości i źródła dochodów, jednak jego sporządzenie odbywa się bez udziału pracodawcy ani żadnej innej strony. Jest to więc pewna forma deklaracji, zapewniająca o zarobkach danej osoby. 

Oświadczenie zazwyczaj składane jest na przygotowanym formularzu danej instytucji albo w formie pisemnej, według określonych wymogów. W większości przypadków dopuszcza się jednak deklaracje sporządzane samodzielne od zera, pod warunkiem, że zawierają wszystkie wymagane informacje. 

Co jeśli podam nieprawdziwe dane?

W oświadczeniu o dochodach musi znajdować się klauzula, że osoba składająca dokument robi to pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Niezależnie od tego, czy dana osoba zaniży swoje dochody (np. żeby dostać świadczenie, które nie jest jej należne), czy też je zawyży (by mieć większe szanse na kredyt lub pożyczkę), to skutki są takie same. 

Za złożenie fałszywego oświadczenia grozi kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Nienależnie pobrane świadczenia podlegają wtedy zwrotowi. Jeżeli zaś chodzi o produkty finansowe, to osoba podająca nieprawdziwe informacje traci swoją wiarygodność w oczach wierzycieli i może mieć problem z uzyskaniem kolejnej pożyczki lub kredytu. 

Zaświadczenie a oświadczenie – kluczowe różnice

• Kto wystawia?
  • zaświadczenie o zarobkach wystawia pracodawca, urząd skarbowy, ZUS lub inna uprawniona instytucja
  • oświadczenie sporządzić można samodzielnie, bez udziału innych podmiotów
• Forma dokumentu
  • zaświadczenie to oficjalny dokument urzędowy z podpisem i pieczęcią, którego forma jest ujednolicona
  • oświadczenie może, ale nie musi, być deklaracją stworzoną całkowicie od zera
• Wiarygodność
  • zaświadczenie ma wysoką wiarygodność, ponieważ pochodzi od instytucji zewnętrznej
  • oświadczenie uważa się za mniej wiarygodne, a wiele zależy od rzetelności osoby sporządzającej dokument
• Koszty
  • przy zaświadczeniu może pojawić się konieczność uiszczenia opłat administracyjnych
  • oświadczenie można sporządzić samemu, co eliminuje jakiekolwiek dodatkowe koszty
• Konsekwencje podania nieprawdy
  • przy zaświadczeniu odpowiedzialność leży po stronie pracodawcy lub instytucji
  • w przypadku oświadczenia odpowiedzialność ponosi osoba sporządzająca dokument

Kiedy wymagane jest zaświadczenie, a kiedy oświadczenie?

Wybór między zaświadczeniem a oświadczeniem o zarobkach zazwyczaj nie należy do samej strony zainteresowanej. To instytucja, taka jak bank lub firma pozabankowa, decyduje jaki załącznik do wniosku będzie wymagany, aby przyznać kredyt czy pożyczkę. Ze względu na występujące między tymi dokumentami różnice, miejsce zastosowania każdego z nich jest inne. 

Zaświadczenie o dochodach jest zwykle wymagane w sytuacjach, które wymagają wysokiej wiarygodności dokumentu. Mowa tutaj m.in. o kredytach hipotecznych i gotówkowych, a także wszelkiego rodzaju świadczeniach, przy których występuje kryterium dochodowe. Kredytodawca za pomocą zaświadczenia może sprawdzić faktyczne zarobki i dokładniej wyliczyć zdolność kredytową danej osoby. 

Oświadczenie o dochodach wystarcza w przypadkach, gdy instytucja potrzebuje szybkiego potwierdzenia dochodu. Do tej kategorii należą m.in. chwilówki i pożyczki online, często udzielane przy minimalnej liczbie formalności. Niektóre banki akceptują taką formę potwierdzenia zarobków w przypadku stałych klientów, którzy korzystają z usług danej instytucji już od wielu lat. 

Podsumowanie

Zaświadczenie i oświadczenie o dochodach służą temu samemu celowi, którym jest potwierdzenie wysokości dochodów. Mimo tego, oba dokumenty różnią się pod względem formy i wiarygodności, co warto mieć na uwadze. 

Sam wybór między zaświadczeniem a oświadczeniem zależy od wymagań instytucji, w której dokument jest potrzebny. Znajomość różnic pozwala uniknąć nieporozumień i sytuacji, gdzie sporządzony dokument okazuje się nie być tym, który należy dostarczyć. 

Najczęściej zadawane pytania